Cookies

We use cookies to ensure that we give you the best experience on our website. You can change your cookie settings at any time. Otherwise, we'll assume you're OK to continue.

Durham University

Special Collections

DUL MS Cosin V.III.2 Sermones s. xiii in.

These incomplete draft descriptions of medieval manuscripts in Durham University Library are copyright, and may not be quoted without the permission of the University of Durham Library.

Owing to inconsistencies with the source software, accented characters appear in varying compound forms. This has not yet been rationalized.

28/1/94 AJP after AID check of AJP revision of AID 18/6/87 + AJP

Ed. in item 5 to get.


Cycles of early scholastic sermons, some at least by Roger of Salisbury (d. 1247), with some additions including English verses on ff. 127r-v.

[1] + 1 (paper, s. xvii) + 128 + [1]; foliated, i, 1-128. Membrane (0.12 mm.; some natural edges and flaws; quires with hairside outermost), 250 x 190 mm.; edges cropped, see loss of marginalia.

Collation: 1-1012, 1112 wants 9-12 [blank ?] after f. 128 (now bound as two quires: ff. 121-124 followed by the four stubs of the final leaves of the original quire; ff. 125-1284). Quires 1-10 numbered early in middle of lower margin of first recto, i-ix; also lettered, s. xv, to the left, e-p, presumably when four more quires came at the front.

Pricking in outer margin only, almost always cropped away after f. 24. Written space c. 180 x 140 mm.; ruling in faint brown, two columns, or item 1(a) long lines, 32-42 lines, the first above the top ruled line.

Written in gothic minuscule, very unevenly, by one hand perhaps, apart from ff. 118v-124/a16 and 126v/b-128v. Headings to sermons added in textura, s. xiii.

Decoration, not executed: 2-line spaces for initials to sermons.

Contents

1. (a) f. 1 Sancti spiritus assit nobis gratia. Mors depascit eos [Ps.48:15] id est de pena in penam deducit. Sicut dicit ieronimus. Nouem sunt pene principaliores ... nouem cubitos habens longitudinis;

(b) ff. 1-53 (Dominica prima in aduentu domini ewangelium)

[C]um appropinquasset Iesus Ierosolimis etc. Transiuit Iesus de Monte Oliueti per Bethaniam ... ... curant qui se solis terrenis implicant.

(a) prologue to (b), replacing that found in the copies in London Lambeth Palace MSS 71, 388 and 398;

(b) Roger of Salisbury, Sermones (52) super evangelia dominicales; RLSM v,341-344, nos 2-53, shorter in this copy, to judge by sampling, than the versions in London Lambeth Palace MS 71.

2. ff. 53-89 (Prima epistola in aduentu domini.) [F]ratres scientes quia hora est iam ... Nota quod tempus sompni; nox est Sicut tempus surgendi. Seu uigilandi. est dies. ... ... Sine enim luce gratie nullum opus in nobis potest esse meritorium.

Sermones (54) super epistolas dominicales, of untraced authorship; listed RLSM viii,504-509, as nos 12-65 in London Lambeth Pal. MS 71, shorter in that manuscript, to judge by sampling, than the versions in this copy. Cf. item 4 below.

3. ff. 89-118

(a) f. 89 [Sarum Missal 700*: com. conf.] [E]cce sacedos magnus qui in diebus suis placuit deo etc hec epistola sumpta est de libro Sapientie scilicet in Ecclesiastico uersus finem [50:1]. Moraliter ista uerba referri possunt ad quemlibet christianum ...;

(b) f. 90 [Sarum 671*: com. mart.] [T]estificor coram domino etc et Iesu Christo qui iudicaturus etc. ad Thimotheum. [II 4:1]. Loquitur In eadem. Tu uigila in omnibus labora. opus fac euuangeliste [II Tim 4:5]. In precedenti epistola tetigit de diligencia quam tenentur habere prelati; ...;

(c) f. 91 [Sarum 716*] (Plurimorum confessorum) [P]lures facti sunt sacerdotes etc. hec epistola sumpta est de prima ad (H)ebreos [7:23]. De hac diccione sacerdos duplicem habemus ethimologiam. Dicitur enim sacerdos quasi sacra dans. ... sancti latine agyos dicitur grece ...;

(d) f. 91v [Not in Sarum. Reference near end to Peter and B.V.M.] [D]omine deus exaltasti super terram habitationem meam etc. hec epistola sumpta est de ultima Ecclesiastici [51:13]. Mali habitationem suam habere dicuntur In terra illi .s. qui penitus dediti sunt terrenis. ...;

(e) f. 92v [Sarum 758: SS Marcellinus & Petrus, i.e. out of season. No saint mentioned in sermon] (De mart') [R]espondens unus de senioribus ... vnde uenerunt. Iohannes qui scripsit Apocalypsin [7:13]. Vidit coronam martirum martirum et ait. Qui stolis alibis amicti etc. stole albe dicuntur corpora martirum ...;

(f) f. 93 [Sarum 719*: com. vir. & mart. Sermon mentions Agnes] [C]onfitebor tibi domine rex etc. hec epistola sumpta est de ultimo Ecclesiastici [51:1]. illum debemus spiritualiter laudare et pre omnibus qui est rex et dominus. Sequitur enim in eadem epistola. Collaudabo te deum saluatorem meum [Ecclus 51:1] ... Vt dicit expositor super illum uersum ...;

(g) f. 93v [Sarum 925: Ledger ep.& mart.; 895* add.: Roche; 672* com. mart. No saint mentioned in sermon] Domine memor esto etc. Hec epistola sumpta est ad Timotheum [II 2:8]. In fine uero huius epistole [3:12] habetur. omnes qui uolunt pie in Christo uiuere persecutiones pacientur. In hac epistola inuitat nos apostolus ad pacienciam habendam ...;

(h) f. 94 [Sarum 688] (De conuersione S. pauli epistola) [S]aulus adhuc spirans etc et In eadem Surge et ingredere ciuitatem. et ibi dicetur tibi quid te etc [Act 9:1,6]. hec uerba unicuique possunt conuenire. primo enim oportet esse Paulus qui in tempore modicus et signat humilitatem. ...;

(i) f. 94v [Sarum 724*: com. vir. Agnes II or Brigid (?); no saint mentioned in sermon] [Q]vi gloriatur in domino glorietur etc. Sumatur hec de epistola ad Cor [I 1:31]. Diuersi diuersis gloriantur. alij gloriantur in bonis temporalibus. Veluti amatores mundi. ...;

(j) f. 95 [Sarum 703: Purification of B.V.M.] [E]cce ego mitto etc. sumpta est hec epistola de Malachie [3:1]. et in eadem legitur [3:1]. statim veniet ad templum suum quem queritis etc. illud potest esse thema In die purificationis beate uirginis. In ueteri lege .iiiior. erant solempntates ...;

(k) f. 96 [Sarum 720*: com. vir. Scholastica (?); no saint mentioned in sermon] [S]apientia vincit maliciam [cf. Sap. 7:30]. e contra ia est quod stulticia uiri stulti ??? maliam. vt tripliciter scilicet in corde. in ore. et in opere. In corde; fatuuus enim nullum habet sensum. ...;

(l) f. 96v [Sarum 683*: pl. mart. Lawrence mentioned] Qui per fidem vicerunt regna etc [Heb 11:33]. Tria autem sunt regna scilicet demonum. tyrrannorum. et hereticorum. et omnia ista vicerunt sancti per fidem. ...;

(m) f. 97v [Sarum 657*: com. ap. vig. No saint mentioned in sermon] [B]eatus uir Qui suffert temptacionem inuenit sapientiam. et affluit prudenciam [Jac 1:12 & Prov 3:13]. Nota quod dicit uir .j. uiriliter agens. Iirmollibus et effeminatis ...;

(n) f. 98 [Sarum 679*: com. mart & pont.] [O]mnis pontifex ex hominibus assumptus etc [Heb 5:1]. et in eodem [5:4] Nec quicquam sibi sumat honorem ... Aaron.ij. ad literam uocatus fuit ad gloriama domino et electus vt esset pontifex .. .. sicut beatus Marthus qui amputari sibi fecit pollicem ne eligeret in episcopum. Quem miro modo dominus restituit ...;

(o) f. 98v [Sarum 714] (De petro cathedrato) [P]etrus apostolus Iesu Christi electis aduenis et peregrinis et discipulis etc [I Pet 1:1 etc.]. Secundum sensum moralem per aduenas intelliguntur peccatores quam diu enim hic peregrinamur a domino aduene simus. ...;

(p) f. 99 [Sarum 671*: com. mart. Valentine] [B]eatus uir qui inuentus est sine macula. et qui post aurum non abijt. Nec sperauit in multitudine thesauri [Ecclus 31:8]. Moraliter per uerba ista omnia genera uiciorum remouentur. a uiro iusto. Tria autem sunt ad que omnia alis reducuntur. ...;

(q) f. 100 [Sarum 715] (De Sancto mathia apostolo epistola) Exurgens petrus In medio fratrum dixit. viri fratres; oportet Impleri scripturas [Act 1:15-16] et moraliter ista uerba ad quemlibet christianum referri possunt. et maxime ad prelatum ecclesie. ...;

(r) f. 101 [Not in Sarum. No saint mentioned in sermon] [H]ec dicit dominus scitis quod misit etc [cf. Mal 2:4]. et In eadem [2:7] labia sacerdotis custodiunt scientiam et legem Ex ore eius eius requirent scilicet subditi <eius> etc. Nota quod dicit labia non cor ac si diceret non sufficit sacerdoti nostre uerbum dei in corde sed etiam in ore. ...;

(s) f. 101v [Not in Sarum. No saint mentioned in sermon] [Q]vi custodierint iusticiam etc [cf. Sap 6:11]. Et Infra [6:18] Inicium sapientie est discipline concupiscencia. hijs uerbis moraliter instruitur unusquisque se iugo discipline commendare. ...;

(t) f. 102 (De annunciatione S. Marie) [I]N die annunciationis beate Marie. Secundum diuersas ecclesias. Diuerse leguntur epistole. In una scilicet egredietur uirga de radice Iesse [Is 11:1]. In alia; locutus est dominus ad Agaz dicens [cf. Is 7:10]. vnde de utraque aliquid dicemus. ...;

(u) f. 102v [Sarum 727] (De beata uirgine) [L]Ocutus est dominus ad acaz dicens etc [cf. Is 7:10]. Et Infra [7:14] Ecce uirgo concipiet et pariet filium etc. Nota quod concipiet quasi simul capiet In uestro deum et hominem scilicet filium dei ...;

(v) f. 103 [Sarum 679*: com. mart. & pont. Alphege (?); no saint mentioned in sermon; appropriate to crusaders] [D]octrinis uarijs et peregrinis. Nolite obliuisci etc [Heb 13:9]. Et infra [13:13] Exeamus ad eum extra castra Portantes improperium eius etc. et possit istud esse thema ad cruce signatos. vel de passione Christi. bonus miles augeri uolens famam suam ...;

(w) f. 104 [Sarum 684*: com. martt. No saint mentioned in sermon] [I]Vstorum anime in manu dei sunt [Sap 3:1]. et infra [3:6] tanquam aurum in fornace probauit eos et quasi holocasta hodie accepit illos. Ita facit dominus noster. probat enim suos per tribulaciones et angustias quasi aurum in fornace. ...;

(x) f. 104v [Not in Sarum. No saint mentioned in sermon] [B]enedictus homo qui confidit in domino etc erit tanquam lignum quod transplantatur super aquas [Jer 17:7-8]. Sequitur. Ecclesia est quasi ortus amenissimus. hic est enim ortus conclusus. Sicut ait Salomon. In Cant [4:12]. muris scilicet uirtutum et sacramentorum ...;

(y) f. 105 [Sarum 775: Alban; 830: Pantaleon. No saint mentioned in sermon] [I]ustus si morte preocupatus fuerit etc. Ita senectus uenerabilis est non diuturna neque annorum numero computata [Sap 4:7-8]. Non enim annorum numerositate. sed morum probitate senectus debet computari ...;

(z) f. 105v [Sarum 410: vig. Ascension. Subject not clear from sermon] [M]ultrendinis credencium erat cor unum. et anima una [Act 4:32]. Duo genera unitatum. malorum scilicet et bonorum malorum ubi est aliqua conspiratio In malum. vnde Ps [2:2] Astiterunt reges terre ...;

(aa) f. 106 [Sarum 740: Philip & James] [S]tabunt iusti in magna constancia aduersus eos qui angustiauerunt [Sap 5:1]. Viri iusti modo in presenti despiciuntur a malis. quia sicut dicit Gregorius a cunctis despicabilis cernitur. ...;

(ab) f. 106v [Sarum 672*-3*: com. mart. Position and content indicate Invention of Cross] [M]ichi absit gloriari nisi in cru. d. n. i. Christi [Gal 6:14]. Poterat apostolus dixisse. absit mihi gloriari nisi in sapientia uel potencia Christi. et tamen maluit dicere non in cruce absit gloriari. ...;

(ac) f. 107v [Sarum 738*: vot. de angelis. No saint mentioned in sermon] [B]eati qui ad cenam nupciarum agni uocati sunt [Apoc 19:9]. hec scribantur in cordibus uestris. Ideo scribuntur ea que scribuntur Vt non obliuiscantur opera dei et mandata eius exquirantur ...;

(ad) f. 108 [Sarum 684*: com. martt., i.e. Vitus, Modestus & Crescentia] [I]usti inperpetuum uiuent etc apud dominum est merces eorum [Sap 5:16]. Hec de commendacione iusticie. non est iustus nisi unicuique reddat quod suum est. Reddamus ergo que sunt Cesaris ... Cesar interpretatur possessio principalis ...;

(ae) f. 108v [Not in Sarum. No saint mentioned in sermon] [G]ratias agere debemus deo semper etc [II Thes 1:3]. De gratiarum accione dicit apostolus alibi. [I Thes 5:18] In omnibus gratias agite etc. De omnis (?)] uobis collatis debemus deo gratias deo agere a quo est omne datum optimum etc. ...;

(af) f. 109 [Sarum 772: Gervasius & Prothasius] [S]cimus quoniam diligentibus deum omnia cooperantur in bonum etc [Rom 8:28]. In eadem. Quis uos separabit a caritate proximi. uel quid nec aliquis persecutor. nec aliqua persecucio. separare debet hominem a caritate christi. Turpissima enim mors christi non potuit eum separare a caritate. ...;

(ag) f. 109 [Sarum 778: vig. John bapt.] [F]actum est uerbum domini ad me dicens [Jer 1:4] In eadem ait Ieremias [1:6]. A. a. a. Domine nescio loqui quia puer ego sum. stultum et indignum se repputauit ad loquendum. Cum ergo tantus propheta Indignum ...;

(ah) f. 109v [Sarum 780] (De iohanne baptista epistola) [A]vdite insule et attendite. Et in eadem. Posuit os meum quasi gladium a[cutum] etc. hec uerba dixiat Ysaias [49:1,2] De beato Iohanne baptista. Et non tantum ei conueniunt, Immo quilibet prelato ecclesie ...;

(ai) f. 110v [Sarum 686*: com. martt., i.e. John & Paul] (De elemosina) [H]ij sunt uiri misericordie [Sap 44:10]. Quorum iusticie obliuionem non acceperunt. istos debemus ymitari <per omnia deleted> (per opera marg.) misericordie. Item attendere debemus in temptaciones nominum illorum scilicet iohannis et pauli et bene coniunguntur isti duo. ...;

(aj) f. 111 [Sarum 785] (In uigilia petri et pauli epistola) [I]N diebus illis Petrus et Iohannes ascendebant in templum. ad horam orationis nonam [Act 3:1] Quis deberat orare. vbi. et quando potest per uerba predicta accipi. oportet enim eum qui uult orare. vt sit Petrus et Iohannes secundum interpetaciones nominum eorum. Petrus enim firmus ...;

(ak) f. 111v [Sarum 787] (In die Sancti petri. epistola) [M]isit Herodes rex magnus etc In eadem dictum est Petro. Surge uelociter et surrexit suple et ceciderunt cathene de manibus eius [Act 12:1,7]. quod dictum erat Petro. Moraliter dicitur cuilibet peccatori. Surgere debet et hoc uelociter ...;

(al) f. 112 [Not in Sarum. No saint mentioned in sermon] [F]Ratres deus personarum hominum non est acceptor [cf. Gal 2:6 / Act 10:34] In hoc moraliter instruimur; ne simus in aliquo acceptores hominum. habemus etiam in Actibus apostolorum. Non est personarum acceptor deus. sed in omni gente ...;

(am) f. 112 [Sarum 685*: com. martt., i.e. Septem Fratres (?)] [F]Ratres renouamini pristino dies etc [cf. Heb 10:32]. Scriptum est in ecclesiastico [11:27]. In die bonorum ne sis immemor malorum. De duplici uero malo debet homo esse memor id est culpe et pene. ...;

(an) f. 113 [Sarum 835] (Ad vincula .S. Petri. epistola.) [E]gressus Petrus de carcare. venit in domum Marie [cf. Act 12:12]. Moraliter hec uerba de unoquoque nostrum exponi possunt esse Petrus. id est firmus et constans cum apostolo. qui ait [Rom 8:38] neque mors neque uita etc ...;

(ao) f. 113v [Sarum 731*: com. non vir.] (De .S. Maria Magdalena epistola.) [M]vlierem fortem quis inueniet etc In eadem. Accinxit fortitudine<m> lumbos suos. robur autem brachium suum [Prov 31:10,17]. Ad literam dicunt uerba huius mulieri competere. Vix enim aliqua fortis reperitur. ...;

(ap) f. 114 [cf. Sarum 797*-9*] (De tribulacione.) [B]enedictus deus et pater domini nostri Iesu Christi pater tocius consolacionis qui consolatur nos in omni tribulacione nostra [II Cor 1:3-4] quod deus consoletur in tribulacione et quod opus sit consolacionis. aperitur in sacra scriptura. vnde In Y [Is 61:1-3] vbi dicitur spiritus domini super me ...;

(aq) f. 114v [Sarum 854: Cyriacus & al.] [M]etuentes dominum etc. et In eadem. Qui timetis dominum sperate in illum [Ecclus 2:7,9]. Sacra scriptura quando de timore facit mencionem. subiungit cito de spe. et hoc ideo quod timor et spes sunt quasi due mole ...;

(ar) f. 115 [Sarum 858] (De Sancto laurentio epistola.) [Q]vi parce seminat parce metet etc [II Cor 9:6]. quia de semine agitur in hac epistola; videndum est quod sit semn istud et qualiter seminandum sit. et quando. et vbi. et quid sit fructus huius seminis. semen istud est semen boni operis. ...;

(as) f. 115v [Sarum 686*: com. martt.] [R]eddet deus mercedem sanctorum suorum et deducet eos In uia mirabili [cf. Sap 10:17]. quia dominus redditurus sit mercedem pro labore. Ipse enim permisit in Mt [11:28] dicens. Venite ad me omnes qui laboratis ... et ego reficiam uos. Et hoc est quia habetur in glosa super Iohannem. vltimo; de discipulis .vij. illis laborantibus adicit eis necessaria. ...;

(at) f. 116 [Sarum 720*: com. vir. & mart. Here vigil of B.V.M.] [S]apientia laudabit animam suam etc. et in eadem. Ego quasi libanus non incisus. quasi balsamum non mixtum et quasi terebintus extendi ramos meos [Ecclus 24:1,21-22]. hec iam dicta conueniunt beate uirgini. Primo enim dicitur. Ego quasi libanus. qui candidacio interpretatur. et signat castitatem beate uirginis. et continenciam ...;

(au) f. 115v [Sarum 866] (De assumptione .S. Marie epistola.) [I]n omnibus requiem quesiui etc. et In eadem. quasi cedrus exaltata sum in Libano etc. hec epistola est de ecclesiastica circa medium [24:11,17]. et potest esse thema In assumpcione beate Marie. Dicit enim in persona beate uirginis. quasi cedrus etc. Sed sunt duo genera cedrorum. Sunt enim cedri presentis seculi. ...;

(av) f. 117v [Not in Sarum. No saint mentioned in sermon] [Q]vi timent dominum; non erunt incredibiles uerbo illius [Ecclus 2:18]. De timore domini ait Ambrosius. Qui timet dominum declinat ab errore. Et ad uirtutis semitas vias dirigit. Qui sapiens est declinat ab error triplici. est enim triplex error. cordis scilicet oris. et operis. ... quod non timunt dominum. Quoniam qui dominum etc.

Sermones (48) super epistolas de sanctis, of untraced authorship; not found in RLSM. The texts for most of the sermons are from the epistles of the Sarum use for identifiable saints, see references above to Sarum, i.e. Burntisland edn Missal; that this does not appear to be so in all cases is partly a result of divergences from the strict order De sanctis, see f. 113r-v, but perhaps also because the epistles are those of another use, divergent in some respects from Sarum, see f. 102 with its point about different passages, also f. 98v where the text is modified.

4. ff. 118v-124v (De apostolis euuangelia) [H]Oc est preceptum meum. ut diligatis inuicem etc. Infra vos amici mei estis. si feceritis que pre(ci)pio uobis [Jo 15:11,14]. Amici domini. potissime dicuntur quia eum in tribulacione. seu persecucione. patientia imitantur. ... cingulo sue dileccionis in nobis custodire dignetur dominus noster Iesus Christus qui cum p. et spiritu s. u. et r. amen.

Sermones (11) super evangelia de communi sanctorum, of untraced authorship; listed RLSM viii,503-504, as nos 1-11 in London Lambeth Pal. MS 71. Cf. item 2 above.

5. ff. 124v-128v:

(a) f. 124v [cf. Sarum 405-406: Easter 5] [P]etite et accipietis ut gaudium uestrum sit plenum etc. Item in ewangelio habetur. Si quis petierit patrem in nomine meo dabit ei etc [Jo 16:24, cf. 23]. Nota quod dicit in nomine meo hoc est In fide trinitatis. Multi aliter petunt temporalia que caduca sunt et transitoria. Vnde Iere [4:23]. aspexi terram et erat uacua ...;

(b) f. 125 [Not in Sarum] (De die iudicij) [D]ominus iudicabit fines terre et dabit imperium regi suo [I Reg 2:10] id est Christo. Deus ualde terribiliter veniet ad iudicium. q (?) crapulatus a uino et tuba euangelica clangens ante eum. vnde Malachia [3:2]. Quis stabit ad uidendum eum ...;

(c) f. 125v [cf. Sarum 361-362: Easter day] [M]aria Magdalene et Maria Iacobi et Salomee etc. Istud legitur in ultimo capitulo Marci [16:1]. Iste tres mulieres triplicem statum representant animarum scilicet insipiencium uel penitencium. proficiencium. et factorum. Merito Maria Magdalene typum insipiencium siue penitencium gerit; ...

(d) f. 126v [cf. Sarum 191: Lent 3] Estote imitatores dei [Eph 5:1]. Quidam imitantur mundum. Quidam carnem. Quidam diabolum. qui imitantur mundum figurantur per puerum currentem post papilionem. cuius proprietates tangit beatus Anselmus. Prima amfractuose siue distorte uolauit. ...;

(e) f. 127v [Not in Sarum] Appropinquate domino et appropinquabit uobis verba sunt beati Iacobi .4[:8]. loquentis ad eos qui se per peccata; a domino suo elongauerunt. peccata enim hominum a deo suo separant. vnde Y. 49. [59:2] Iniquitates uestre diuiserunt ... duplici insigniti stola in eternum regnatur suscipient. ad quam uitam nos perducit filius dei qui cc. p. et s. s. v. et v. per o. s. s. Amen.

Sermones (5), of untraced authorship; (d) includes two pieces of English: f. 127ra/21-2 'Vnde cantat letator. Luue bendes me bindet', ed. S. Wenzel, Preachers, Poets and the Early English Lyric (Princeton 1986), p. 227 n. 44; f. 127va/5-7, traced by Wenzel to Poema Morale, ed.

Correction and annotation:

Numerous early (s. xiii in.) marginal corrections and annotations in ink and soft brown, roughly written.

'Dominica decima', s. xv, f.63v, where the early heading is 'Dominica quinta quadragesime epistola'.

Provenance:

Written in England.

Secundo folio: amittatur

'Geo. Davenport. 1662.', in window on front pastedown; his note of content on f. iv, some sidenotes, and 'Finis', f. 128v. Library inscription by Rud, f. 1.

Binding: sides of s. xvii leather, blind-tooled with Hugh Hutchinson's ??? and ???; spine, clasp and endpapers, s.xix med.